* THEO SÔNG RA BIỂN - Ký của Đỗ Văn Ngôn

          Đã nhiều lần, tôi theo chiếc tàu đò của nhạc phụ xuôi ngược trên sông Hậu, chạy ngang Vàm Nao, băng qua sông Tiền, xuôi dòng về Mỹ Tho. Thuở ấy, khoảng thập niên tám mươi, vào thế kỷ trước, tại Mỹ Tho có Trung tâm Huấn luyện Đồng Tâm. Hầu như, thanh niên các tỉnh Nam Bộ tập trung về đây huấn luyện, rồi bổ sung cho lực lượng làm nghĩa vụ quốc tế ở Campuchia. Cùng với thân nhân đi thăm bộ đội, trên mui tàu mọi người chen chúc ngồi dựa lưng vào nhau, tôi cũng ngồi chung với bà con, nhìn sang hai bên bờ sông Tiền, sông Hậu vào buổi chiều trong màn sương thấp. Tiếng máy nổ đều, con tàu âm thầm vượt đường xa, rẽ nước chạy bon bon giữa dòng.

* CÂY LÚA THẦN VÀ CON CÁ LINH - Tùy bút Đỗ Văn Ngôn

Tôi gọi cây lúa “thần” vì thân lúa dài ba, bốn thước. Và con cá “linh” bởi có tánh linh, hễ nước giựt nó theo nước trở về nguồn, nơi nó sinh ra.

Trước năm 1975, tỉnh An Giang, Đồng Tháp, Hà Tiên chỉ toàn cây lúa thần và cá linh không biết làm gì cho hết. Cá linh nấu dầu để đốt đèn, cá linh ủ phân để bón cây. Về sau, cá linh làm nước mắm, làm mắm để dành ăn. Nhiều quá, đem bán cũng ít ai mua, phải bán rẻ, nên có câu: “Rẻ như cá linh”.

* VÌ SAO NHỮNG ĐÌNH LÀNG QUANH THƯỢNG NGUỒN SÔNG CỬU LONG LẠI THỜ NGUYỄN HỮU CẢNH? Nghiên cứu của Đỗ Văn Ngôn

Sau khi sưu khảo về những đình làng quanh vùng thượng nguồn sông Cửu Long, chúng ta mới phát hiện một điều kỳ lạ! Những ngôi đình ấy chỉ thờ duy nhất có một người, là danh tướng Nguyễn Hữu Cảnh. Đấy là đình Thới Sơn (Tịnh Biên), đình Châu Phú (Châu Đốc), đình Đa Phước (An Phú), đình Châu Phong (Tân Châu), đình Mỹ Đức, đình Bình Thủy (Châu Phú), đình cù lao Ông Chưởng (Chợ Mới)... Những đình làng kể trên đều cúng giỗ Nguyễn Hữu Cảnh cùng một ngày (mùng 09 tháng 5 âm lịch hằng năm).

* ÔNG THẦY THUỐC RẮN - truyện của Đỗ Văn Ngôn

        ( Kính dâng hương hồn thân phụ Đỗ Văn Nhành )

Ngày xưa, vùng nông thôn rắn hổ mang rất nhiều. Người bị rắn cắn chết cũng không ít. Trong lòng mọi người, bị chết vì rắn cắn là nỗi ám ảnh sợ hãi kinh hoàng! Đến một hôm, sát bờ sông Hậu, ngay vàm xép Katambong, bỗng xuất hiện ông thầy thuốc rắn cho thuốc miễn phí, ông Ba Nhành! Ông Ba tướng người phốp pháp mạnh mẽ, thường mặc bộ đồ lãnh đen, tóc búi gọn. Có thể ví hình ảnh ông tiêu biểu cho nông dân Nam bộ.

Thêm chú thích

Những cây thuốc quý ông trồng sẵn trong vườn, cùng chiếc áo tay dài, chiếc nón lá…là những thứ mà ông đã chuẩn bị sẵn, để lúc gấp gáp đi cứu người ở xa, chỉ cần nghe tiếng kêu hớt hải, ông vội vói tay lấy vài thứ cần thiết là đi ngay. Vì nếu chậm trễ một phút, thì đâu đó một mạng người sẽ bị chết oan. Thế nên, ông Ba Nhành sẵn sàng tự nguyện đến với nạn nhân. Và chỉ cần ông cho thuốc vào miệng và đắp lên vết thương, trong chốc lát nạn nhân sẽ qua cơn nguy kịch và khỏi hẳn. Ông quay về, mà không nhận của ai một xu nào.  

* MÙA XOM RÙA CÂU LƯƠN - bút ký của Đỗ Văn Ngôn

Nắng tháng hai đổ lửa, không một chút gió. Rạ lúa mùa dầy gần hai tấc, giòn như bánh tráng. Huyện Châu Phú bắt đầu mùa đốt đồng, nông dân dọn sạch ruộng chờ cơn mưa đầu mùa tháng ba cày đất. Buổi hoàng hôn nhìn về Bảy Núi màu ráng đỏ quạch, cùng lửa rực chân trời, khói lam bay mù mù.

Thuở trước, nông dân làm lúa mùa một năm một vụ. Người có ruộng nhiều hằng năm thu hoạch năm bảy trăm giạ, dư ăn dư để. Người cắt lúa mướn gom góp vài ba chục giạ để dành ăn suốt cả năm. Dù bịnh hoạn, đám tiệc hay xài phí cũng không dám động đến một hột. Coi ai mướn gì thì làm thêm, hay mỗi ngày ra đồng săn chuột, bắt rắn, xom rùa, câu lươn… Hôm nào được nhiều thì đem ra chợ bán.